ТҮРКІСТАНДА ЖАҢА ТУРИСТІК КЕҢІСТІК ҚАЛАНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІН АРТТЫРУҒА БАҒЫТТАЛҒАН

Соңғы жылдары өңірде тарихи-мәдени мұраны сақтау, туристік инфрақұрылымды жетілдіру және халықаралық талаптарға сай қоғамдық кеңістіктер қалыптастыру бағытында көптеген жобалар қолға алынды. Бұл жұмыстардың басты мақсаты – Түркістанның туристік тартымдылығын арттырып қана қоймай, өңір экономикасына қосымша инвестиция тарту, шағын және орта бизнесті дамыту, жаңа жұмыс орындарын ашу және қызмет көрсету саласының әлеуетін күшейту. Қазіргі таңда әлемдік тәжірибе көрсеткендей, туристерді тартуда тарихи ескерткіштердің болуы ғана жеткіліксіз. Қалада жайлы қоғамдық кеңістіктердің, заманауи серуен аймақтарының, мәдени және ойын-сауық нысандарының болуы туристің өңірде ұзақ уақыт болуына ықпал етеді. Ал бұл өз кезегінде қонақүйлердің, қоғамдық тамақтану орындарының, сауда орталықтарының, қолөнер шеберханаларының және түрлі сервистік қызметтердің табысын арттырады. Сондықтан Түркістанда жүзеге асырылып жатқан әрбір туристік жоба қаланың сәулеттік келбетін жақсартумен қатар, оның экономикалық мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған ұзақ мерзімді инвестиция ретінде қарастырылуда.

Осы бағыттағы маңызды бастамалардың бірі – Түркістан қаласында жүзеге асырылуы жоспарланған «KÖNE ARBAT» туристік маршрутының жобасы. Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров арнайы арбат аумағына барып, жобаның сәулеттік тұжырымдамасымен, инфрақұрылымдық шешімдерімен және болашақта атқаратын қызметімен танысты. Жоба ең алдымен туристер мен қала тұрғындары үшін жайлы әрі көпфункциялы қоғамдық кеңістік қалыптастыруды көздейді. Сонымен бірге ол тарихи орталықтың сәулеттік келбетін сақтай отырып, заманауи урбанистикалық шешімдерді енгізуге бағытталған. Жоба жүзеге асқан жағдайда Түркістанға келетін туристердің бос уақытын тиімді өткізуіне, мәдени демалыс ұйымдастыруына және қалада ұзақ уақыт болуына мүмкіндік туады. Мұндай қоғамдық кеңістіктер қазіргі таңда әлемнің көптеген туристік қалаларында қаланың басты тартымды орындарының біріне айналған. Сондықтан «KÖNE ARBAT» жобасы да Түркістанның халықаралық туристік орталық ретіндегі бәсекеге қабілеттілігін арттыратын маңызды инфрақұрылымдық бастама ретінде қарастырылып отыр.

Жоспарланған туристік кеңістік жалпы 0,98 гектар аумақты қамтиды. Нысанның жалпы ауданы 8307,40 шаршы метрді құрайды. Мұндай көлемдегі қоғамдық кеңістік бір мезгілде көптеген келушіні қабылдауға мүмкіндік береді. Жобаның негізгі мақсаты – туристер мен қала тұрғындары үшін қауіпсіз, жайлы әрі заманауи демалыс ортасын қалыптастыру. Сонымен қатар жаңа кеңістік кәсіпкерлікті дамытуға да серпін береді деп күтілуде. Себебі мұнда орналасатын коммерциялық нысандар жаңа кәсіпкерлік жобалардың пайда болуына мүмкіндік жасап, қызмет көрсету саласының ауқымын кеңейтеді. Туристік ағын көбейген сайын қоғамдық тамақтану орындары, сауда павильондары, қолөнер өнімдерін сататын дүкендер мен түрлі сервистік қызметтерге сұраныс та артады. Бұл өз кезегінде жаңа жұмыс орындарының ашылуына және жергілікті бюджетке түсетін салық көлемінің көбеюіне ықпал етеді. Сондықтан «KÖNE ARBAT» тек абаттандыру жобасы ғана емес, өңірдің туристік экономикасын дамытуға арналған маңызды инвестициялық бастама ретінде бағалануда.

Жоба аясында арбат аумағын толық жаңғырту көзделген. Мұнда серуендеуге арналған кең қоғамдық кеңістік қалыптастырылып, коммерциялық нысандар, заманауи террасалар, автотұрақтар салынып, кешенді абаттандыру жұмыстары жүргізіледі. Коммерциялық үй-жайлардың жалпы ауданы 1090,94 шаршы метрді құрайды. Террасалар 368 шаршы метр аумақты алып жатса, автотұрақ үшін 4225 шаршы метр жер қарастырылған. Бұдан бөлек 2283 шаршы метр аумақта абаттандыру жұмыстары жүргізіледі. Бұл көрсеткіштердің барлығы жобаның тек сәулеттік емес, экономикалық тұрғыдан да ауқымды екенін көрсетеді. Себебі мұндай кеңістіктер кәсіпкерлер үшін жаңа бизнес мүмкіндіктерін қалыптастырып, туристерге қосымша қызмет көрсетуге жол ашады. Әлемдік тәжірибеде дәл осындай жаяу жүргіншілер аймақтары қала экономикасының белсенді орталығына айналып, сауда мен қызмет көрсету көлемін бірнеше есеге арттыратыны белгілі. Сондықтан «KÖNE ARBAT» жобасының іске асуы Түркістанның туристік инфрақұрылымын жаңа деңгейге көтерумен қатар, қаланың экономикалық белсенділігін күшейтетін маңызды жобалардың бірі болады деп күтілуде.

Жобаның басты ерекшеліктерінің бірі – жаңа туристік кеңістіктің тек серуендеуге арналған аумақ ретінде ғана емес, мәдени, шығармашылық және кәсіпкерлік белсенділік шоғырланатын көпфункциялы орталық ретінде қалыптасуы. Жоспарға сәйкес мұнда көрме және экспозициялық залдар, кофеханалар, ашық қоғамдық алаңдар, реставрациялық шеберханалар, көлеңкелі демалыс аймақтары және түрлі мәдени-көпшілік іс-шараларды өткізуге арналған арнайы алаңдар салынады. Бұл нысандардың әрқайсысы туристердің қалада өткізетін уақытын ұзартып, сапалы демалыс ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Сонымен бірге мұндай кеңістіктер жергілікті суретшілердің, қолөнершілердің, дизайнерлердің және шығармашылық ұжымдардың өз жұмыстарын көпшілікке ұсынуына жағдай жасайды. Соның нәтижесінде мәдени туризмнің жаңа бағыты қалыптасып, шағын және орта бизнес үшін қосымша табыс көздері пайда болады. Әлемнің көптеген туристік қалаларында дәл осындай қоғамдық кеңістіктер экономикалық белсенділіктің орталығына айналып, туристердің ең көп баратын орындарының бірі саналады. Сондықтан «KÖNE ARBAT» жобасы Түркістанның тарихи мұрасын насихаттай отырып, заманауи мәдени индустрияны дамытуға да серпін береді деп күтілуде.

Жоба авторлары ұсынған маңызды бастамалардың бірі – этномұражай салу. Бұл нысан дәстүрлі музей форматынан өзгеше, тарихи мұра мен заманауи сәулеттік шешімдерді ұштастыратын ерекше кеңістік ретінде жобаланған. Этномұражай тұжырымдамасы көне түркі дүниетанымындағы «Үш әлем» философиясына негізделген. Сәулеттік композицияларда су айдындары, табиғи ландшафт элементтері және символдық архитектуралық шешімдер қолданылып, келушілерге ерекше атмосфера қалыптастыру көзделген. Мұндай тәсіл туристерге тек экспонаттарды тамашалауға ғана емес, тарихи кеңістікті тереңірек сезінуге мүмкіндік береді. Интерактивті форматтар мен заманауи технологияларды пайдалану арқылы тарихи мұраны көпшілікке жаңа қырынан таныстыру жоспарланып отыр. Бұл өз кезегінде Түркістанның мәдени туризмін дамытуға, шетелдік туристердің қызығушылығын арттыруға және өңірдің халықаралық деңгейдегі туристік брендін нығайтуға ықпал етеді. Сонымен қатар этномұражай ғылыми-зерттеу, мәдени-ағартушылық және білім беру бағытындағы жобаларды жүзеге асыратын маңызды орталықтардың біріне айналуы мүмкін.

Жоба құрамында қарастырылған тағы бір маңызды нысан – заманауи креативті орталық. Бұл кеңістік шығармашылық индустрияларды дамытуға, жастардың жаңа идеяларын жүзеге асыруға және мәдени жобаларды қолдауға арналған көпфункциялы алаң ретінде жоспарланып отыр. Мұнда түрлі көрмелер, шеберлік сабақтары, шығармашылық кездесулер, білім беру бағдарламалары, дизайн және қолөнер бағытындағы іс-шаралар ұйымдастыру көзделген. Сонымен қатар креативті орталық жергілікті кәсіпкерлер мен шығармашылық өкілдерінің өз өнімдерін таныстыруына мүмкіндік береді. Қазіргі таңда әлемнің көптеген туристік қалаларында дәл осындай шығармашылық кеңістіктер туристер үшін қызықты мәдени орталыққа айналып, қаланың жаңа брендингін қалыптастыруға үлес қосуда. Түркістанда да мұндай орталықтың ашылуы жастардың шығармашылық әлеуетін дамытуға ғана емес, мәдени индустрия арқылы жаңа экономикалық бағыттарды қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бұл жергілікті өнімдердің танымалдылығын арттырып, мәдени кәсіпкерліктің дамуына серпін береді.

«KÖNE ARBAT» жобасының жүзеге асуы қаланың сәулеттік келбетін жаңғыртып қана қоймай, Түркістандағы қоғамдық кеңістіктердің сапасын жаңа деңгейге көтеруге ықпал етеді. Заманауи урбанистикалық шешімдер тарихи сәулет элементтерімен үйлестіріліп, келушілер үшін қолайлы әрі тартымды орта қалыптастыру көзделген. Серуендеуге арналған кең аймақтар, демалыс орындары, қоғамдық іс-шаралар өткізетін алаңдар мен коммерциялық кеңістіктердің бір жерде орналасуы туристік маршруттардың мазмұнын байыта түседі. Сонымен қатар жаңа қоғамдық кеңістік қаланың мәдени өмірінің белсенді орталығына айналып, түрлі фестивальдер, көрмелер мен халықаралық іс-шараларды өткізуге мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде туристік ағынның артуына, кәсіпкерлік белсенділіктің күшеюіне және Түркістанның өңірлік экономикадағы рөлінің нығаюына оң әсер етеді. Сондықтан аталған жоба тек жаңа нысан салу емес, қаланың ұзақ мерзімді туристік және экономикалық дамуына бағытталған стратегиялық бастамалардың бірі болып саналады.

Жобамен танысу барысында Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров оның өңірдің туристік әлеуетін арттырудағы маңызына ерекше тоқталды. Өңір басшысы жаңа қоғамдық кеңістік тарихи шаһардың ерекшелігін толық сақтай отырып, қазіргі заман талаптарына сай дамуы қажет екенін атап өтті. Осыған байланысты жауапты басқармалар мен жоба авторларына сәулеттік шешімдерді жан-жақты пысықтап, тарихи келбет пен заманауи инфрақұрылымның үйлесімін қамтамасыз ету жөнінде нақты тапсырмалар берілді. Сонымен қатар жобаның әрбір кезеңі сапалы орындалып, құрылыс пен абаттандыру жұмыстары бекітілген мерзімде аяқталуы қажеттігі айтылды. Түркістанның халықаралық туристік орталық ретінде қалыптасуы тек жаңа нысандардың салынуына ғана емес, олардың сапасына, сәулеттік ерекшелігіне және келушілерге ұсынатын қызмет деңгейіне де тікелей байланысты екені атап өтілді. Сондықтан жоба іске асырылған кезде қауіпсіздік, қолжетімділік, көгалдандыру, инженерлік инфрақұрылым және қоғамдық кеңістіктің тиімді пайдаланылуы сияқты барлық талаптардың толық ескерілуі көзделіп отыр.

Мұндай жобалардың жүзеге асуы өңір экономикасының бірнеше бағытына бірдей оң әсер етеді. Құрылыс кезеңінде жергілікті мердігер ұйымдар мен мамандар жұмыспен қамтылса, нысан пайдалануға берілгеннен кейін тұрақты жұмыс орындары ашылады. Коммерциялық үй-жайлардың іске қосылуы кәсіпкерлерге жаңа бизнес бастауға мүмкіндік береді. Кофеханалар, мейрамханалар, кәдесый дүкендері, көрме залдары, қолөнер орталықтары және сервистік қызмет көрсететін кәсіпорындар туристер ағынының артуымен бірге тұрақты табыс табуға мүмкіндік алады. Өз кезегінде бұл шағын және орта бизнестің дамуына, бюджетке түсетін салық көлемінің ұлғаюына және инвестициялық белсенділіктің артуына ықпал етеді. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, заманауи жаяу жүргіншілер аймақтары қаланың экономикалық өміріндегі ең белсенді кеңістіктердің біріне айналады. Сондықтан «KÖNE ARBAT» жобасының экономикалық тиімділігі тек туристерге көрсетілетін қызметпен шектелмей, тұтас қаланың кәсіпкерлік экожүйесінің дамуына әсер ететін болады.

Сонымен бірге жаңа туристік кеңістік Түркістанның халықаралық деңгейдегі имиджін нығайтуға мүмкіндік береді. Қазіргі туристер тарихи ескерткіштерді көрумен ғана шектелмейді. Олар жайлы қоғамдық ортада серуендеп, жергілікті мәдениетпен жақынырақ танысуды, сапалы сервис алуды және ерекше атмосфераны сезінуді қалайды. «KÖNE ARBAT» жобасы дәл осы сұраныстарды ескеріп әзірленген. Мұнда тарихи мұра, ұлттық мәдениет, шығармашылық индустрия және заманауи урбанистика бір кеңістікте тоғысады. Бұл Түркістанды басқа туристік қалалардан ерекшелендіретін маңызды факторлардың біріне айналуы мүмкін.