ТҮРКІСТАН ҚАЛАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫНА ЖАҢА СЕРПІН БЕРГЕН КӨРСЕТКІШТЕР САРАЛАНДЫ

Қаланың әлеуметтік-экономикалық әлеуетін арттыруға бағытталған мемлекеттік бағдарламалар мен инвестициялық жобалардың нәтижесінде мұнда құрылыс, туризм, сауда, қызмет көрсету және инфрақұрылым салаларында ауқымды өзгерістер жүзеге асырылуда. Жаңа тұрғын үй кешендері, заманауи қоғамдық кеңістіктер, туристік нысандар, инженерлік желілер және әлеуметтік инфрақұрылым объектілері кезең-кезеңімен пайдалануға беріліп келеді. Мұндай жұмыстар тұрғындардың өмір сүру сапасын жақсартумен қатар, қала экономикасының тұрақты дамуына да негіз қалыптастыруда. Бүгінде Түркістан тек тарихи-рухани орталық ретінде ғана емес, инвестиция тартуға қолайлы, кәсіпкерлік белсенділігі жоғары және туризм индустриясы қарқынды дамып келе жатқан қала ретінде қалыптасып келеді. Бұл үрдіс қала бюджетінің ұлғаюына, жаңа жұмыс орындарының құрылуына және қызмет көрсету секторының кеңеюіне оң ықпал етіп отыр.

Қаладағы экономикалық белсенділіктің артуына өңірде іске асырылып жатқан кешенді даму бағдарламалары да өз әсерін тигізуде. Түркістанда инфрақұрылымды жаңарту, жаңа өндіріс орындарын ашу, инвестициялық жобаларды іске асыру, туристік кеңістіктерді қалыптастыру және кәсіпкерлікке қолдау көрсету бағытындағы жұмыстар бір-бірімен өзара сабақтас жүргізілуде. Мұндай кешенді тәсіл экономиканың бірнеше саласының қатар дамуына мүмкіндік береді. Мәселен, жаңа туристік нысанның ашылуы тек туризм саласына ғана емес, қонақүй бизнесіне, қоғамдық тамақтану орындарына, көлік қызметіне, саудаға және шағын кәсіпкерлікке де оң әсер етеді. Сол сияқты тұрғын үй құрылысының ұлғаюы құрылыс индустриясымен қатар құрылыс материалдарын өндіру, инженерлік инфрақұрылым, коммуналдық қызметтер мен сервистік кәсіпорындардың жұмысын жандандырады. Сондықтан бүгінгі таңда Түркістан қаласының экономикалық өсімі жекелеген көрсеткіштермен емес, барлық салалардың өзара байланысы арқылы қамтамасыз етіліп келеді.

Осы бағыттағы жұмыстардың нәтижелері Түркістан облысы әкімінің орынбасары Қанат Қайыпбектің төрағалығымен өткен әлеуметтік-экономикалық даму және бюджеттің атқарылуына арналған кеңейтілген мәжілісте жан-жақты сараланды. Жиында 2026 жылдың қаңтар–мамыр айларындағы негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер қаралып, әрбір саланың даму қарқынына жеке тоқталынды. Ресми мәліметтерге сәйкес, есепті кезеңде Түркістан облысының қысқа мерзімді экономикалық өсімі 123,3 пайызды құрап, республика бойынша бірінші орынға шыққан. Бұл көрсеткіш облыстың жалпы экономикалық әлеуетінің нығайып келе жатқанын білдіреді. Ал облыс орталығы ретінде Түркістан қаласы осы өсімнің негізгі қозғаушы күштерінің біріне айналып отыр. Өйткені соңғы жылдары қалада туристік инфрақұрылым, мәдени нысандар, инженерлік жүйелер, тұрғын үй құрылысы және қоғамдық кеңістіктерді дамытуға бағытталған ондаған инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Мұндай бастамалар экономиканың нақты секторына серпін беріп қана қоймай, қаланың ұзақ мерзімді тұрақты дамуына берік негіз қалыптастырып келеді.

Жиын барысында облыс әкімінің орынбасары жауапты басқармалар мен аудан-қала әкімдіктеріне әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштердің тұрақты орындалуын қамтамасыз ету жөнінде нақты міндеттер жүктеді. Ол жоспарланған индикаторлардың толық орындалуы, инвестициялық жобалардың уақытылы жүзеге асырылуы, бюджет қаражатының тиімді игерілуі және барлық салалардағы оң өсім қарқынын сақтау алдағы кезеңдегі негізгі басымдықтардың бірі болып қала беретінін атап өтті. Сонымен бірге белгіленген тапсырмалардың орындалуы тұрақты бақылауда болатыны айтылды. Мұндай жүйелі бақылау жүзеге асырылып жатқан жобалардың сапасын арттырып, экономикалық көрсеткіштердің тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік береді. Әсіресе Түркістан қаласы үшін бұл жұмыстардың маңызы ерекше. Себебі қазіргі таңда шаһарда жаңа туристік бағыттар ашылып, қоғамдық кеңістіктер жаңартылып, инвестициялық жобалар іске қосылып, сервистік қызмет көрсету сапасы артып келеді. Осындай кешенді жұмыстардың нәтижесінде Түркістан қаласы экономикалық белсенділігі жоғары, заманауи инфрақұрылымы қалыптасқан әрі инвестиция үшін тартымды қалалардың біріне айналып келеді.

Есепті кезеңде өңір экономикасының барлық негізгі салаларында оң өсім тіркелді. Ресми мәліметке сәйкес, алғашқы бес айда өнеркәсіп өнімінің көлемі 722,4 миллиард теңгеге жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 131,9 пайызды құрады. Оның ішінде өңдеу өнеркәсібінде 346,8 миллиард теңгенің өнімі өндіріліп, өсім 149,7 пайызға жетті. Бұл жоспарланған 107,7 пайыздық көрсеткіштен едәуір жоғары нәтиже болды. Сонымен қатар тау-кен өндіру саласында 312,7 миллиард теңгенің өнімі өндіріліп, өсім 119 пайызды құрады. Мұндай көрсеткіштер өндірістік сектордағы белсенділіктің артқанын және өңір экономикасының тұрақты дамып келе жатқанын көрсетеді. Бұл оң үрдістердің әсері Түркістан қаласының экономикасынан да айқын байқалады. Себебі облыс орталығы ретінде қалада өндірістік жобаларды сүйемелдеу, кәсіпкерлерге қолайлы инфрақұрылым қалыптастыру, жаңа өндіріс орындарына қажетті инженерлік желілерді жеткізу және инвесторларға қолайлы жағдай жасау бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Соның нәтижесінде өндіріс пен қызмет көрсету салалары бір-бірін толықтырып, қаланың экономикалық әлеуетін күшейтуге ықпал етіп отыр.

Ауыл шаруашылығы саласында да оң динамика сақталды. Алғашқы бес айда салада 259,5 миллиард теңгенің өнімі өндіріліп, өсім қарқыны 110,7 пайызды құрады. Бұл көрсеткіш ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру көлемінің артып келе жатқанын аңғартады. Түркістан қаласы аграрлық өнімдерді қайта өңдеу, сақтау, тасымалдау және өткізудің маңызды орталықтарының біріне айналып келеді. Қаладағы сауда орындары, көтерме сауда базалары, қоғамдық тамақтану желілері мен туристік нысандар жергілікті ауыл шаруашылығы өнімдеріне тұрақты сұраныс қалыптастырып отыр. Бұл өз кезегінде ауыл шаруашылығы мен қалалық экономиканың өзара байланысын нығайтып, жергілікті кәсіпкерлердің табысын арттыруға мүмкіндік береді. Туризмнің дамуы да осы бағытқа қосымша серпін беруде. Қалаға келетін туристер саны көбейген сайын жергілікті азық-түлік өнімдеріне, ұлттық тағамдарға және өңірде өндірілетін тауарларға сұраныс та артып келеді.

Жыл басынан бері негізгі капиталға 614,2 миллиард теңге инвестиция тартылып, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 150,5 пайыздық өсім қамтамасыз етілді. Бұл өңір экономикасына инвесторлардың сенімі жоғары екенін көрсететін маңызды көрсеткіштердің бірі саналады. Инвестициялардың басым бөлігі өндіріс, құрылыс, инфрақұрылым және қызмет көрсету салаларын дамытуға бағытталуда. Осы жұмыстардың елеулі бөлігі Түркістан қаласында жүзеге асырылып келеді. Қалада жаңа қонақүйлер, туристік кешендер, қоғамдық кеңістіктер, әлеуметтік нысандар және инженерлік инфрақұрылым құрылысы қарқынды жүргізілуде. Сонымен қатар туристік маршруттарды дамыту, көлік қатынасын жетілдіру, цифрлық сервистерді енгізу және кәсіпкерлік жобаларды қолдау бағытындағы жұмыстар да инвестициялық белсенділіктің артуына ықпал етуде. Мұндай жобалар тек құрылыс кезеңінде ғана емес, пайдалануға берілгеннен кейін де жаңа жұмыс орындарын ашып, жергілікті бюджеттің кірісін көбейтуге мүмкіндік береді.

Экономикалық өсім сауда, құрылыс және тұрғын үй секторынан да айқын көрінді. Алғашқы бес айда сауда көлемі 356,3 миллиард теңгені құрап, өсім 119,7 пайызға жетті. Құрылыс жұмыстарының көлемі 134,2 миллиард теңгені көрсетсе, пайдалануға берілген тұрғын үй көлемі 353,8 мың шаршы метрге жетіп, өткен жылмен салыстырғанда 115,6 пайыздық өсім тіркелді. Сонымен қатар көлік және қоймалау қызметтерінің көлемі 129,3 миллиард теңгені, байланыс қызметтері 5,3 миллиард теңгені құрап, барлық негізгі салалар жоспардан жоғары нәтижеге қол жеткізді. Бұл көрсеткіштер Түркістан қаласының даму қарқынымен де тікелей байланысты. Қалада жаңа тұрғын аудандардың салынуы, жол-көлік инфрақұрылымының кеңеюі, туристік және сауда нысандарының көбеюі, цифрлық технологиялардың енгізілуі экономиканың бірнеше бағытының қатар дамуына мүмкіндік беріп отыр. Нәтижесінде Түркістан тұрғындары үшін жаңа мүмкіндіктер ашылып, қала инвестиция тартатын әрі тұрақты дамып келе жатқан өңірлік орталықтардың біріне айналуда.

Жиын барысында өңірдің қаржылық тұрақтылығын айқындайтын негізгі көрсеткіштердің бірі – бюджеттің атқарылу барысы да жан-жақты қаралды. Облыстық қаржы және мемлекеттік активтер басқармасының басшысы Гульфари Әжіметова 2026 жылдың 1 маусымындағы жағдай бойынша бюджеттің орындалу нәтижелері туралы баяндама жасап, негізгі қаржылық көрсеткіштерге тоқталды. Оның мәліметінше, есепті кезеңде өзіндік кірістердің нақты түсімі 135,7 миллиард теңгені құрап, жоспар 6,4 миллиард теңгеге артығымен орындалған. Сонымен қатар өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда өзіндік кірістер көлемі 21,5 миллиард теңгеге немесе 18,8 пайызға артқан. Бұл көрсеткіш өңір экономикасының тұрақты өсіп келе жатқанын ғана емес, кәсіпкерлік белсенділіктің, инвестиция көлемінің және салықтық түсімдердің де көбейгенін аңғартады. Мұндай оң динамика мемлекеттік бағдарламаларды уақытылы қаржыландыруға, жаңа инфрақұрылымдық жобаларды іске асыруға және әлеуметтік міндеттемелердің толық орындалуына мүмкіндік береді.

Өзіндік кірістердің ұлғаюы Түркістан қаласының дамуына да оң әсерін тигізуде. Себебі бюджет мүмкіндігінің артуы қаланың инженерлік инфрақұрылымын жаңартуға, жолдар салуға, қоғамдық кеңістіктерді абаттандыруға, тұрғын үй құрылысына және әлеуметтік нысандарды көбейтуге қосымша мүмкіндік береді. Соңғы жылдары қалада жаңа саябақтар, аллеялар, туристік бағыттар, мәдени және спорт нысандары, білім беру мен денсаулық сақтау мекемелері пайдалануға беріліп келеді. Сонымен қатар көгалдандыру, жарықтандыру, қоғамдық көлік жүйесін жетілдіру және цифрлық сервистерді енгізу бағытындағы жұмыстар да кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда. Мұндай жобалардың басым бөлігі бюджет қаражаты мен тартылған инвестициялар есебінен қаржыландырылып келеді. Сондықтан экономикалық өсім мен бюджеттің кіріс бөлігінің ұлғаюы тұрғындардың өмір сапасын жақсартатын нақты жобалардың жүзеге асуына негіз қалайды.

Бүгінде Түркістан қаласы тарихи-мәдени орталық мәртебесін сақтай отырып, экономиканың жаңа бағыттарын дамытуға ерекше көңіл бөліп келеді. Туризм, құрылыс, сауда, қызмет көрсету, логистика және цифрлық технологиялар қаланың негізгі экономикалық драйверлеріне айналып отыр. Жүзеге асырылып жатқан инвестициялық жобалар жаңа жұмыс орындарын ашуға, кәсіпкерліктің дамуына және жеке инвестициялардың көбеюіне ықпал етуде. Сонымен қатар халықаралық және ішкі туристер санының артуы қонақүй бизнесі, қоғамдық тамақтану, көлік, сауда және ойын-сауық индустриясының дамуына қосымша серпін беруде. Бұл өз кезегінде шағын және орта бизнестің табысын арттырып, қаланың экономикалық айналымын ұлғайтуға мүмкіндік жасап отыр. Осындай кешенді даму нәтижесінде Түркістан еліміздегі қарқынды өсіп келе жатқан қалалардың бірі ретінде өз позициясын нығайтып келеді. Жалпы, 2026 жылдың алғашқы бес айындағы әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштер Түркістанның даму қарқыны тұрақты сақталып отырғанын көрсетті. Өнеркәсіп өндірісінің ұлғаюы, инвестиция көлемінің артуы, құрылыс саласының белсенділігі, сауда айналымының өсуі және бюджеттің жоспардан жоғары орындалуы алдағы кезеңдегі жаңа жобаларды жүзеге асыруға берік негіз қалыптастырады.