ТОҚАЕВ БРАЗИЛИЯНЫҢ СЫРТҚЫ ІСТЕР МИНИСТРІН ҚАБЫЛДАДЫ: ҚАЗАҚСТАН МЕН БРАЗИЛИЯ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ ЖАҢА КЕЗЕҢГЕ ӨТІП ЖАТЫР

Ақордада өткен бұл кездесу Қазақстан мен Бразилия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастың жаңа деңгейге көтеріліп келе жатқанын көрсетті. Әлемдік геосаяси ахуал күрделеніп тұрған кезеңде екі мемлекеттің түрлі бағыттағы серіктестікті күшейтуге мүдделі болуы халықаралық сарапшылардың да назарын аударып отыр.

Кездесу барысында Мемлекет басшысы Бразилия Қазақстанның Латын Америкасындағы негізгі және сенімді серіктестерінің бірі екенін ерекше атап өтті. Президенттің айтуынша, соңғы жылдары екіжақты ынтымақтастық тұрақты түрде дамып келеді. Әсіресе сауда-экономикалық байланыстар, дипломатиялық қатынастар және халықаралық ұйымдар аясындағы өзара қолдау екі елдің байланысын тереңдете түскен. Сонымен қатар Қасым-Жомарт Тоқаев Мауро Виейраның Қазақстанға сапары дер кезінде ұйымдастырылғанын айтып, бұл кездесу жаңа бастамаларға жол ашатынына сенім білдірді.

Президент кездесу барысында Бразилиядан Қазақстанға үлкен іскерлік делегацияның келуіне де ерекше тоқталды. Бұл Бразилия тарапының Қазақстанмен ынтымақтастықты дамытуға айрықша қызығушылық танытып отырғанын көрсетеді. Сарапшылардың пікірінше, Латын Америкасындағы ең ірі экономикалардың бірі саналатын Бразилия үшін Орталық Азия нарығы маңызды бағыттардың біріне айналып келеді. Ал Қазақстан үшін Бразилиямен байланыс жаңа технологиялар, ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп салаларындағы тәжірибе алмасуға мүмкіндік береді.

Кездесуде тау-кен металлургия кешені саласындағы ынтымақтастық мәселесіне де басымдық берілді. Қазақстан табиғи ресурстарға бай мемлекеттердің бірі болса, Бразилия да әлемдік нарықтағы ірі минералды шикізат экспорттаушылардың қатарында. Осыған байланысты тараптар геологиялық барлау, пайдалы қазбаларды өңдеу, сирек кездесетін металдарды игеру және өнеркәсіптік жобаларды жүзеге асыру бағытында бірлескен жұмыстар жүргізу мүмкіндігін талқылады. Бұл саладағы әріптестік екі ел экономикасына да елеулі серпін беруі мүмкін.

Ауыл шаруашылығы мәселесі де кездесудің маңызды тақырыптарының біріне айналды. Бразилия ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттау бойынша әлемдегі көшбасшы елдердің қатарында. Елдің аграрлық сектордағы тәжірибесі Қазақстан үшін аса маңызды саналады. Әсіресе ет өндірісі, егін шаруашылығы, агротехнология және су үнемдеу салаларындағы тәжірибе алмасу мәселелері талқыланды. Қазақстан соңғы жылдары ауыл шаруашылығын әртараптандыруға басымдық беріп келеді. Сондықтан Бразилиямен бұл бағыттағы ынтымақтастық отандық агроөнеркәсіптің дамуына ықпал етуі мүмкін.

Кездесу барысында инновация және жасанды интеллект тақырыбына да ерекше назар аударылды. Қазіргі таңда әлем елдері цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектіні дамытуға басымдық беріп отыр. Қазақстан да бұл бағытта ауқымды реформаларды қолға алған. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев цифрлық экономика мен инновациялық жобаларды дамытуда халықаралық серіктестіктің маңызды екенін атап өтті. Ал Бразилия бұл салада Латын Америкасындағы алдыңғы қатарлы мемлекеттердің бірі саналады. Осыған байланысты екі ел стартаптарды қолдау, IT саласын дамыту және ғылыми жобаларды жүзеге асыру бойынша байланыстарды нығайтуға мүдделі екенін жеткізді.

Кездесуде халықаралық қауіпсіздік мәселелері де қозғалды. Мемлекет басшысы Иранның ядролық бағдарламасына қатысты жағдайды дипломатиялық жолмен реттеудің маңызын атап өтті. Қазақстан ядролық қарусыздану мәселесінде халықаралық қоғамдастыққа үлгі болған мемлекеттердің бірі ретінде белгілі. Президент Қазақстанның бұл бағыттағы бастамаларды қолдауға және келіссөздер процесіне ықпал етуге дайын екенін жеткізді. Сонымен қатар тараптар жаппай қырып-жоятын қаруды таратпау мәселесінде халықаралық ынтымақтастықты күшейту қажеттігін айтты.

Қазақстан мен Бразилияның уран қоры бойынша әлемдегі ірі мемлекеттердің қатарында болуы да кездесуде айтылған маңызды жайттардың бірі болды. Сарапшылардың пікірінше, бұл бағыттағы өзара ықпалдастық энергетикалық қауіпсіздік мәселесінде жаңа мүмкіндіктер ашуы мүмкін. Әсіресе атом энергетикасы, шикізат өңдеу және энергетикалық технологиялар саласында ортақ жобаларды жүзеге асыруға қызығушылық жоғары екені байқалады.

Кездесу соңында Луис Инасиу Лула да Силваға ыстық ықыласын жеткізген Қасым-Жомарт Тоқаев Бразилия басшысын Қазақстанға ресми сапармен келуге шақырды. Бұл шақырту екі ел арасындағы жоғары деңгейдегі саяси диалогтың жалғасатынын аңғартады. Сарапшылардың пікірінше, егер Бразилия президентінің Қазақстанға сапары жүзеге асса, бұл екі мемлекет арасындағы экономикалық және саяси қатынастарды жаңа деңгейге шығаратын маңызды оқиға болуы мүмкін.

Жалпы, Ақордада өткен бұл кездесу Қазақстанның сыртқы саясаттағы көпвекторлы бағытын тағы бір мәрте көрсетті. Соңғы жылдары Қазақстан тек көршілес елдермен ғана емес, әлемнің түрлі аймақтарындағы мемлекеттермен де байланысын нығайтуға басымдық беріп келеді. Бразилиямен қарым-қатынастың жандануы Қазақстанның Латын Америкасындағы ықпалын арттырып қана қоймай, жаңа экономикалық мүмкіндіктерге жол ашуы ықтимал.