АЛАЯҚТАР БАЛАЛАР АРҚЫЛЫ АТА-АНАНЫҢ АҚШАСЫНА КӨЗ ТІКТІ
Жазғы демалыс кезінде балалардың интернетте ұзақ уақыт отыратынын пайдаланған алаяқтар жаңа тәсілдерге көшіп жатыр.
Олар ойындар, TikTok, мессенджерлер және әлеуметтік желілер арқылы балалардың сеніміне кіріп, кейін ата-аналарының қаржылық мәліметтеріне қол жеткізуге тырысады.
Алаяқтардың жиі қолданатын тәсілдерінің бірі – балаға жалған сыйлық немесе ұтыс ұсыну. Сонымен қатар олар баланың досы, танысы немесе танымал блогердің атынан хабарлама жазып, түрлі сілтемелерге өтуді сұрауы мүмкін. Кей жағдайда «тегін ойын», «бонус» немесе ақылы функцияларға тегін қолжетімділік ұсыну арқылы зиянды қосымшаларды жүктетуге әрекет жасайды.
Бұдан бөлек, алаяқтар балаларды жалған сайттарға кіргізіп, логин, құпиясөз, телефон нөмірі немесе банк картасына қатысты мәліметтерді енгізуге көндіреді. Егер баланың смартфонында ата-анасының банк қосымшасы немесе төлем жасауға мүмкіндік беретін сервистер орнатылған болса, мұндай жағдайда қаржылық шығынға ұшырау қаупі арта түседі.
Мамандар балаларға интернеттегі қауіпсіздік ережелерін ерте жастан түсіндіру қажет екенін ескертеді. Бала ешкімге өзінің құпиясөзін, SMS арқылы келген растау кодын, банк картасының деректерін немесе басқа да жеке ақпаратын бермеуі керек. Сондай-ақ белгісіз сілтемелерге өтпеу және қосымшаларды тек ресми дүкендерден жүктеу маңызды.
Күмәнді хабарлама немесе бейтаныс адамның ұсынысы келген жағдайда бала мәселені өз бетінше шешуге тырыспай, бірден ата-анасына айтуы қажет. Ата-аналар да баласының телефонында қандай қосымшалар орнатылғанын, қандай сайттарға кіретінін және қандай рұқсаттар берілгенін бақылап отырғаны жөн.
Мамандардың айтуынша, интернеттегі алаяқтар балалардың аңғалдығы мен қызығушылығын пайдаланып, оларды ата-анасының қаржылық ақпаратына апаратын құрал ретінде қарастыруы мүмкін. Сондықтан балаға «бейтаныс адамнан келген сыйлық», «тегін бонус» немесе «шұғыл әрекет етуді» талап ететін хабарламаның артында алаяқтық болуы ықтимал екенін түсіндіру маңызды.
Балаларға интернет қауіпсіздігі туралы ескертуді кейінге қалдырмаған жөн. Кейде бір ғана сілтемеге өту немесе бір SMS-кодты айту отбасының қаржылық қауіпсіздігіне елеулі зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан ата-ана мен бала арасындағы ашық әңгіме интернет алаяқтығынан қорғанудың ең қарапайым әрі тиімді жолдарының бірі болып қала береді.
