ТҮРКІСТАНДА ЖАҢА ТУРИСТІК КЕҢІСТІК ҚАЛЫПТАСАДЫ

Қасиетті шаһардың тарихи-мәдени мұрасын сақтай отырып, оның инфрақұрылымын жаңғырту, туристерге көрсетілетін қызмет сапасын арттыру және халықаралық деңгейдегі туристік орталық қалыптастыру бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жалғасуда. Қала аумағында жаңа саябақтар, қоғамдық кеңістіктер, демалыс орындары мен мәдени нысандар салынып, бұрыннан бар аумақтар заман талабына сай қайта жаңғыртылып келеді. Бұл жұмыстардың барлығы Түркістанның туристік тартымдылығын арттырып қана қоймай, қала тұрғындарының өмір сүру сапасын жақсартуға да бағытталған. Туризм саласының дамуы жаңа кәсіпкерлік нысандарының ашылуына, қызмет көрсету сапасының жақсаруына және жаңа жұмыс орындарының құрылуына тікелей ықпал етеді. Сондықтан бүгінгі таңда қоғамдық кеңістіктерді дамыту тек сәулет немесе абаттандыру мәселесі емес, өңір экономикасының өсіміне әсер ететін маңызды факторлардың біріне айналып отыр. Осы мақсатта Түркістан қаласында «KÖNE ARBAT» туристік кеңістігі жобасын жүзеге асыру жоспарланған. Жаңа жоба тарихи шаһардың заманауи келбетін қалыптастырып, туристер мен тұрғындардың бос уақытын тиімді өткізуіне арналған жаңа орталыққа айналмақ. Сонымен қатар бұл бастама Түркістанның мәдени өміріне серпін беріп, қаланың ең көрікті әрі көпшілік жиналатын орындарының бірін қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Жобаның тұжырымдамасымен Түркістан қаласының әкімі Әзімбек Пазылбекұлы арнайы танысты. Қала басшысы Арбат алаңы аумағына әзірленген жаңа туристік кеңістіктің сәулеттік шешімдерін, инфрақұрылымдық мүмкіндіктерін және аумақты тиімді пайдалану жолдарын қарады. Жоба авторлары болашақ қоғамдық кеңістіктің жалпы құрылымы, оның функционалдық ерекшеліктері мен тұрғындар үшін қарастырылған мүмкіндіктер туралы жан-жақты баяндады. Сонымен қатар инженерлік желілерді орналастыру, жаяу жүргіншілер қозғалысын ұйымдастыру, көлік тұрақтарын орналастыру, көгалдандыру және жарықтандыру жүйелері бойынша әзірленген шешімдер таныстырылды. Қала әкімі қоғамдық кеңістікті қалыптастыру барысында ең алдымен сапаға, сәулеттік үйлесімге және тұрғындардың қолайлылығына басымдық берілуі тиіс екенін атап өтті. Оның айтуынша, Түркістанның әрбір жаңа нысаны қаланың тарихи мәртебесіне сай болуы керек. Сондықтан жобаны жүзеге асыру барысында ұлттық нақыш пен заманауи сәулет элементтерін үйлестіру, құрылыс материалдарының сапасына ерекше көңіл бөлу және болашақта нысанның ұзақ жылдар бойы тиімді пайдаланылуын қамтамасыз ету маңызды. Сондай-ақ жауапты мамандарға жобаны іске асыру кезінде қауіпсіздік талаптарын толық сақтау, көгалдандыру көлемін арттыру және қоғамдық кеңістікті мүмкіндігі шектеулі азаматтарға да толық қолжетімді ету жөнінде нақты тапсырмалар берілді.

«KÖNE ARBAT» жобасы жалпы көлемі 0,98 гектар аумақты қамтиды. Жаңа қоғамдық кеңістіктің жалпы ауданы 8307,4 шаршы метрді құрайды. Жоба аяқталғаннан кейін бұл аумақ Түркістан тұрғындары мен қала қонақтарының ең көп баратын демалыс орындарының біріне айналады деп күтілуде. Мұнда адамдардың еркін серуендеуіне, мәдени демалыс өткізуіне, түрлі қоғамдық іс-шараларға қатысуына және кәсіпкерлік нысандардың қызметін пайдалануына барлық жағдай жасалады. Жобада қоғамдық кеңістікті бірнеше функционалдық аймаққа бөлу көзделген. Соның арқасында туристер мен тұрғындар бір мезетте бірнеше қызмет түрін пайдалана алады. Бұл аумақ қаланың орталығындағы заманауи урбанистикалық кеңістік ретінде қалыптасып, тарихи Түркістанның сәулеттік ерекшеліктерін толықтыра түседі. Жобаны әзірлеушілер қоғамдық кеңістікті мүмкіндігінше ашық, қауіпсіз және жайлы етуге басымдық берген. Аумақта жаяу жүргіншілердің қозғалысына қолайлы жағдай жасалып, демалыс орындары көбейтіледі. Сонымен бірге жарықтандыру жүйелері жаңартылып, көлеңкелі аймақтар мен жасыл желектердің үлесі артады. Мұның барлығы жаздың аптап ыстығында да тұрғындардың қолайлы демалуына мүмкіндік береді.

Жоба аясында Арбат аумағы едәуір кеңейтіліп, кешенді абаттандыру жұмыстары жүргізіледі. Мұнда жаңа коммерциялық нысандар бой көтеріп, ашық террасалар салынады, заманауи автотұрақтар ұйымдастырылады және жаяу жүргіншілерге арналған кең қоғамдық кеңістік қалыптастырылады. Коммерциялық үй-жайлардың жалпы ауданы 1090,94 шаршы метр болса, террасалардың көлемі 368 шаршы метрді құрайды. Автокөліктерге арналған тұрақ аумағы 4225 шаршы метр болып жоспарланған. Ал абаттандырылатын қоғамдық кеңістік көлемі 2283 шаршы метрге жетеді. Бұл көрсеткіштер жаңа туристік аймақтың тек серуендеуге арналған орын ғана емес, кәсіпкерлікті дамытуға мүмкіндік беретін маңызды экономикалық алаңға айналатынын көрсетеді. Мұнда ашылатын жаңа нысандар шағын және орта бизнес өкілдерінің қызметін кеңейтуіне мүмкіндік беріп, туристерге ұсынылатын сервистік қызметтердің сапасын арттырады. Нәтижесінде қалаға келушілердің қажеттілігін өтейтін заманауи инфрақұрылым қалыптасып, Түркістанның туристік әлеуеті жаңа деңгейге көтеріледі.

Жаңа туристік кеңістіктің басты ерекшеліктерінің бірі – оның тек серуендеуге арналған орын ретінде ғана емес, көпфункционалды қоғамдық орта ретінде жобалануы. Жоба аясында көрме және экспозициялық залдар, кофехана, реставрациялық шеберханалар, ашық қоғамдық алаң, көлеңкелі демалыс орындары мен мәдени-көпшілік іс-шараларды өткізуге арналған арнайы кеңістіктер қарастырылған. Бұл нысандардың әрқайсысы туристердің қалада өткізетін уақытын мазмұнды әрі қызықты етуге бағытталған. Көрме залдарында өңірдің бай тарихи мұрасы, ұлттық қолөнері, археологиялық жәдігерлері мен заманауи шығармашылық жобалар таныстырылса, реставрациялық шеберханаларда дәстүрлі қолөнердің ерекшеліктері көрсетіліп, шеберлердің жұмысын тікелей тамашалауға мүмкіндік беріледі. Мұндай тәсіл туристерге тек дайын өнімді көрумен шектелмей, оның қалай жасалатынын өз көзімен көруге жағдай жасайды. Сонымен қатар қоғамдық кеңістікте ұйымдастырылатын түрлі мәдени бағдарламалар, көрмелер, концерттер, қолөнер фестивальдері мен шығармашылық кездесулер туристік аймақтың жыл бойы белсенді жұмыс істеуіне ықпал етеді. Бұл өз кезегінде Түркістанның мәдени өмірін жандандырып, туристердің қалада ұзақ уақыт аялдауына мүмкіндік береді. Жоба авторлары қоғамдық кеңістіктің әрбір элементін өзара үйлестіріп, тарихи мұра мен қазіргі заманғы сәулеттік шешімдерді ұштастыруға басымдық берген. Соның нәтижесінде «KÖNE ARBAT» тек демалыс орны ғана емес, тарихи таным, мәдени демалыс және кәсіпкерлік қатар дамитын жаңа орталыққа айналмақ.

Жобаның тағы бір маңызды бағыты – кәсіпкерлікті дамытуға қолайлы жағдай жасау. Жаңа қоғамдық кеңістікте орналасатын коммерциялық нысандар жергілікті кәсіпкерлер үшін жаңа мүмкіндіктер ашады. Мұнда қоғамдық тамақтану орындары, кәдесый дүкендері, қолөнер бұйымдарын сататын сауда орындары, қызмет көрсету орталықтары мен туристерге қажетті түрлі сервистік нысандар жұмыс істейді деп жоспарланып отыр. Бұл жаңа жұмыс орындарының ашылуына, шағын және орта бизнестің дамуына және қала экономикасына қосымша инвестиция тартуға мүмкіндік береді. Туристер саны көбейген сайын қызмет көрсету саласына деген сұраныс та артады. Соған сәйкес жаңа кәсіпкерлердің пайда болуы, қолданыстағы бизнестің кеңеюі және жергілікті өнімнің нарығы ұлғая түседі. Әсіресе ұлттық нақыштағы қолөнер бұйымдарын өндірушілер мен шеберлер үшін мұндай туристік кеңістік өз өнімдерін халықаралық деңгейде таныстырудың тиімді алаңына айналады. Сонымен бірге мұнда ашылатын кофеханалар мен демалыс орындары тұрғындардың да сүйікті орнына айналып, қала орталығының қоғамдық белсенділігін арттыра түседі. Бұл жобаның әлеуметтік және экономикалық тиімділігін қатар қамтамасыз ететін маңызды факторлардың бірі болып саналады.

Сонымен қатар жоба авторлары Түркістан қаласының теміржол вокзалы аумағын жаңаша сәулеттік үлгіде қайта ұйымдастыру жөніндегі ұсыныстарын да таныстырды. Жоспарға сәйкес, вокзал маңы қалаға келген әрбір қонақтың алғашқы әсерін қалыптастыратын заманауи қоғамдық кеңістікке айналады. Мұнда сәнді субұрқақтар, көгалдандырылған аллеялар, жайлы күту алаңдары, демалыс орындықтары мен жасыл белдеулер орналастырылады. Аумақтың сәулеттік композициясы тарихи Түркістанның рухын сақтай отырып, қазіргі заманғы қала құрылысының талаптарына сай безендіріледі. Бұл қалаға келген туристерді алғашқы сәттен-ақ ерекше атмосферамен қарсы алуға мүмкіндік береді. Сонымен бірге жаяу жүргіншілерге қолайлы бағыттар, заманауи жарықтандыру жүйелері, навигациялық көрсеткіштер мен қауіпсіздік элементтері де қарастырылған. Осылайша теміржол вокзалының маңы тек көлік инфрақұрылымының бір бөлігі ғана емес, Түркістанның сәулеттік келбетін толықтыратын маңызды қоғамдық кеңістікке айналады. Жоба толық жүзеге асқаннан кейін тарихи мұра мен заманауи урбанистика үйлесім тапқан жаңа туристік орталық қалыптасып, Түркістанның халықаралық туристік бағыттағы беделі одан әрі нығая түседі.

Түркістанның туристік әлеуетін арттыру бағытындағы мұндай жобалардың маңызы жыл өткен сайын артып келеді. Бүгінде қалаға еліміздің әр өңірінен ғана емес, шетелден де мыңдаған турист келеді. Олардың басым бөлігі Қожа Ахмет Ясауи кесенесін зиярат етіп, тарихи-мәдени орындарды аралаумен шектелмей, қаланың тыныс-тіршілігімен танысуға, демалысын жайлы өткізуге және сапалы сервистік қызмет алуға қызығушылық танытады. Осыған байланысты туристік инфрақұрылымды дамыту бүгінгі күннің басты міндеттерінің біріне айналып отыр. Заманауи талаптарға сай қоғамдық кеңістіктердің көбеюі туристердің қалада өткізетін уақытын ұзартып, олардың қайта келу ықтималдығын арттырады. Бұл өз кезегінде қонақүйлердің, қоғамдық тамақтану орындарының, көлік қызметінің, сауда және ойын-сауық саласының дамуына оң ықпал етеді. Туристердің ұзақ уақыт аялдауы қала экономикасына қосымша қаржы түсіріп, кәсіпкерлік белсенділіктің артуына мүмкіндік береді. Сондықтан «KÖNE ARBAT» жобасы тек жаңа құрылыс нысаны ретінде емес, Түркістанның туристік индустриясын жаңа деңгейге көтеруге бағытталған стратегиялық бастама ретінде бағаланады. Мұнда қалыптасатын заманауи орта қаланың халықаралық деңгейдегі туристік имиджін нығайтып, тарихи шаһардың тартымдылығын одан әрі арттыра түседі.

Жаңа туристік кеңістікті қалыптастыру барысында ерекше назар аударылатын бағыттардың бірі – қаладағы тарихи мұра мен заманауи сәулет өнерінің үйлесімін сақтау. Түркістан – ғасырлар бойы түркі өркениетінің рухани орталығы саналып келген ерекше қала. Сондықтан мұнда салынатын әрбір жаңа нысан тарихи ортаның сәулеттік ерекшелігін толықтырып, оның көркемдік келбетіне үйлесуі қажет. Жоба авторлары да осы талапты басшылыққа алып, жаңа кеңістіктің архитектуралық шешімдерін қаланың тарихи болмысымен сабақтастыра әзірлеген. Ғимараттардың сыртқы келбеті, қолданылатын құрылыс материалдары, көгалдандыру элементтері, жарықтандыру жүйесі мен шағын сәулеттік пішіндердің барлығы біртұтас композиция ретінде қарастырылған. Сонымен бірге ұлттық нақыштағы сәндік элементтерді пайдалану арқылы Түркістанның өзіндік ерекшелігін көрсету көзделген. Бұл тарихи мұраны сақтай отырып, қалаға жаңа сәулеттік серпін береді. Осындай үйлесімді шешімдердің нәтижесінде жаңа қоғамдық кеңістік тұрғындар үшін де, туристер үшін де тартымды орынға айналып, қаланың мәдени өміріне тың серпін береді.