САУРАН АУДАНЫНДА АРТЕРИЯЛЫҚ ГИПЕРТЕНЗИЯНЫҢ АЛДЫН АЛУ БОЙЫНША СЕМИНАР ӨТТІ
Сауран аудандық емханасының Денсаулық мектебіне жауапты кардиолог дәрігері Мукашева Нұржамал Серікқызының қатысуымен «Артериялық гипертензияның алдын алу» тақырыбында семинар сабағы өткізілді.
Іс-шараның негізгі мақсаты – жүрек-қан тамырлары ауруларының ішінде ең жиі кездесетін артериялық гипертензияның алдын алу жолдарын түсіндіру, тұрғындар мен медицина қызметкерлерінің осы ауру туралы білімін арттыру және салауатты өмір салтын қалыптастыруға бағыт беру болды. Семинар барысында қан қысымының жоғарылауы тек ересек жаста ғана емес, қазіргі таңда жас адамдар арасында да жиі кездесетіні атап өтілді, сондықтан алдын алу шараларын ерте жастан бастау қажеттілігі ерекше айтылды.
Артериялық гипертензия – жүрек пен қан тамырлар жүйесіне түсетін жүктемені арттыратын, уақыт өте келе инсульт, инфаркт және бүйрек жеткіліксіздігі сияқты ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін созылмалы ауру. Мамандардың айтуынша, бұл аурудың басты қауіптілігі – ұзақ уақыт бойы белгісіз өтуі, яғни адам өзін жақсы сезінгенімен, қан қысымы жоғары деңгейде болуы мүмкін. Осы себепті семинарда профилактиканың маңыздылығы кеңінен түсіндірілді. Дәрігерлер тұрғындарға қан қысымын тұрақты бақылаудың, дұрыс өмір салтын ұстанудың және тәуекел факторларын азайтудың маңызын нақты мысалдармен түсіндірді. Сонымен қатар, аурудың алдын алу емдеуге қарағанда әлдеқайда тиімді және экономикалық жағынан да жеңіл екені айтылды.
Семинар барысында артериялық гипертензияның алдын алудың негізгі бағыттары жан-жақты талқыланды. Дұрыс тамақтану мәдениетін қалыптастыру ерекше назарда болды. Мамандар тұзды шамадан тыс пайдаланудың қан қысымын көтеретін негізгі факторлардың бірі екенін атап өтіп, тәуліктік тұз мөлшерін 5 грамнан асырмау қажеттігін түсіндірді. Сонымен қатар, көкөністер мен жеміс-жидектерді күнделікті рационға енгізу, майлы және қуырылған тағамдарды шектеу, қантты азайту жүрек-қан тамырлары жүйесіне оң әсер ететіні айтылды. Бұл ұсыныстар тек гипертензияның алдын алуға ғана емес, жалпы денсаулықты жақсартуға да ықпал етеді.
Физикалық белсенділік те семинардың маңызды тақырыптарының бірі болды. Мамандар күнделікті кемінде 30 минут қозғалыс жасау қан айналымын жақсартып, қан қысымын табиғи түрде төмендететінін атап өтті. Жеңіл жүгіру, велосипед тебу, жүзу сияқты жаттығулар жүрек бұлшықетін нығайтып, ағзаның жалпы төзімділігін арттырады. Сонымен қатар, ұзақ отырықшы өмір салтының қауіптілігі түсіндіріліп, кеңсе жұмысында да үзіліс жасап, қозғалыс белсенділігін арттыру қажеттілігі айтылды.
Артық салмақ мәселесі де кеңінен қозғалды. Мамандар артық дене салмағы жүрекке қосымша жүктеме түсіретінін және гипертензия даму қаупін арттыратынын түсіндірді. Тіпті 5–10 килограмм салмақты азайтудың өзі қан қысымын төмендетуге айтарлықтай әсер ететіні айтылды. Сонымен қатар, зиянды әдеттерден бас тарту, әсіресе темекі шегу мен алкогольді тұтынуды шектеу қан тамырларының жағдайын жақсартатыны ерекше атап өтілді. Бұл факторлар жүрек-қан тамырлары ауруларының негізгі себептерінің бірі ретінде қарастырылады.
Семинарда стресс факторлары мен психоэмоционалдық жағдайдың қан қысымына әсері де қарастырылды. Ұйқының жеткілікті болуы, яғни күніне 7–8 сағат демалу, таза ауада серуендеу және релаксация әдістерін қолдану қан қысымын тұрақтандыруға көмектесетіні түсіндірілді. Сонымен қатар, қан қысымын үй жағдайында тұрақты өлшеп отыру және нормадан ауытқу байқалған жағдайда дәрігерге уақытылы қаралу қажеттілігі айтылды. Қалыпты қан қысымы шамамен 120/80 мм сын.бағ. деңгейінде болуы тиіс екені нақты көрсетілді.
Түркістан облысында жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алу бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Сауран ауданында өткен бұл семинар да өңір тұрғындарының денсаулық мәдениетін арттыруға бағытталған маңызды іс-шаралардың бірі болып табылады. Соңғы жылдары облыс емханаларында гипертонияны ерте анықтау мақсатында скринингтік тексерулер кеңейтіліп, халық арасында тұрақты профилактикалық акциялар өткізілуде. Сонымен қатар, ауылдық елді мекендерде қан қысымын өлшеу кабинеттері жұмыс істеп, тұрғындарға тегін кеңес беру тәжірибесі енгізілуде. Бұл шаралар Түркістан өңірінде жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алуға және ерте диагностика деңгейін арттыруға ықпал етуде.
Жалпы алғанда, семинар қорытындысында артериялық гипертензияның алдын алу – бұл тек медициналық емес, күнделікті өмір салтымен тікелей байланысты ұзақ мерзімді процесс екені атап өтілді. Дұрыс тамақтану, белсенді өмір салты, зиянды әдеттерден бас тарту және тұрақты медициналық бақылау арқылы бұл аурудың қаупін айтарлықтай төмендетуге болатыны түсіндірілді. Мұндай түсіндіру жұмыстары тұрғындардың өз денсаулығына деген жауапкершілігін арттырып, жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алуға нақты үлес қосады.
