КҮЙЗЕЛІСТІҢ АЛДЫН АЛУ – ӨЗІҢЕ ДЕГЕН ҚАМҚОРЛЫҚТАН БАСТАЛАДЫ

Әсіресе оқу жүктемесі, емтиханға дайындық, әлеуметтік желідегі қысым, қатарластар арасындағы бәсеке мен болашаққа деген алаңдаушылық оқушылардың психологиялық жағдайына әсер етуде. Осындай мәселелердің алдын алу мақсатында Шорнақ ауылдық округіне қарасты №5 «Келешек» мектебінің жоғары сынып оқушыларына арнайы семинар ұйымдастырылып, емхананың психолог маманы А.Мусабекова жастармен еркін форматта кездесу өткізді. Кездесу барысында маман оқушылармен ашық пікір алмасып, олардың ой-пікірлері мен ішкі алаңдаушылықтарына назар аударды.

Семинардың негізгі мақсаты – жасөспірімдерге күйзелістің адам өміріне тигізетін әсерін түсіндіру және оның алдын алу жолдарын үйрету болды. Психолог маман қазіргі қарбалас өмірде адамның психологиялық шаршауды бірден байқамайтынын, алайда уақыт өте келе ол адамның мінез-құлқына, көңіл-күйіне және денсаулығына әсер ететінін атап өтті. Ұзақ уақыт жиналған күйзеліс адамның ашушаң болуына, тез шаршауына, ұйқысының бұзылуына, сабаққа деген қызығушылығының төмендеуіне алып келуі мүмкін. Сондықтан адамның өз эмоционалдық жағдайына бейжай қарамауы өте маңызды екені айтылды. Оқушыларға стресс белгілерін ерте байқап, оны дер кезінде жеңе білудің маңызы түсіндірілді.

Кездесу барысында оқушыларға күн тәртібін дұрыс ұйымдастыру психологиялық саулықтың негізгі кепілі екені кеңінен түсіндірілді. Әсіресе ұйқы режимін сақтау мәселесіне ерекше тоқталған маман жасөспірім ағзасы толық демалуы үшін сапалы ұйқының маңызы зор екенін айтты. Сонымен қатар дұрыс тамақтану, уақытылы ас ішу және күнделікті физикалық белсенділік те адамның көңіл-күйіне тікелей әсер ететіні айтылды. Күн сайын таза ауада серуендеу, спортпен айналысу немесе қарапайым дене қимылдарының өзі адамның ішкі күйзелісін азайтып, бойға сергектік сыйлайтыны түсіндірілді. Оқушылар семинар барысында өздерінің күнделікті әдеттері туралы айтып, психологтан пайдалы кеңестер алды.

Семинарда қазіргі жастар арасында телефон мен әлеуметтік желіге тәуелділіктің артып бара жатқаны да сөз болды. Маманның айтуынша, ұзақ уақыт бойы телефон қолдану адамның жүйкесін шаршатып, ми қызметіне салмақ түсіреді. Әсіресе әлеуметтік желідегі үздіксіз ақпараттар ағыны, басқа адамдардың өмірімен өзін салыстыру және виртуалды ортадағы белсенділік кей жастардың эмоционалдық жағдайына кері әсер етуі мүмкін. Осыған байланысты демалыс уақытында телефоннан уақытша алыстап, табиғат аясында серуендеу немесе отбасымен уақыт өткізудің пайдасы түсіндірілді. Бұл адамның ішкі тыныштығын қалыптастырып, эмоционалдық тұрақтылығын сақтауға көмектеседі.

Психолог А.Мусабекова оқушыларға өз сезімдерін іште сақтамай, жақын адамдарымен бөлісудің маңызды екенін ерекше атап өтті. Көп жағдайда жасөспірімдер өз мәселесін ешкімге айтпай, бәрін жалғыз көтеруге тырысады. Алайда ішкі уайымды жинақтап жүру адамның психологиялық жағдайын қиындатуы мүмкін. Сондықтан ата-анамен, достармен немесе мамандармен ашық сөйлесу – күйзелістің алдын алудың тиімді жолдарының бірі. Семинар барысында оқушылар еркін пікір алмасып, өздерін мазалайтын сұрақтарын қойды. Мұндай ашық кездесулер жастардың сенімін арттырып, олардың психологиялық қолдауды сезінуіне мүмкіндік береді.

Кездесу барысында өзіне қуаныш сыйлайтын істермен айналысудың да маңызы кеңінен түсіндірілді. Музыка тыңдау, кітап оқу, сурет салу, спортпен шұғылдану немесе шығармашылықпен айналысу адамның ішкі жан дүниесіне оң әсер ететіні айтылды. Әр адамның өзіне ұнайтын ісі болуы оның эмоционалдық тұрақтылығын сақтауға көмектеседі. Психолог жастарға өмірдің тек оқу мен міндеттен тұрмайтынын, кейде өзіне демалыс берудің де маңызды екенін жеткізді. Себебі адамның психологиялық саулығы – оның жалпы өмір сапасының басты көрсеткіштерінің бірі.

Семинар кезінде оқушыларға уақытты тиімді басқару мәселесі де түсіндірілді. Қазіргі жастар бір мезетте бірнеше іске үлгеруге тырысып, өздеріне шамадан тыс талап қояды. Мұндай жағдай уақыт өте келе эмоционалдық күйзеліс пен шаршауға алып келуі мүмкін. Мамандардың айтуынша, әр адам өз мүмкіндігін дұрыс бағалап, демалыс пен жұмыстың арасындағы тепе-теңдікті сақтай білуі қажет. Уақытты жоспарлау, маңызды істерді ретімен орындау және артық жүктемеден қашу – психологиялық тұрақтылықты сақтаудың негізгі тетіктерінің бірі.