ИНТЕРНЕТ-АЛАЯҚТЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ – БҮГІНГІ КҮННІҢ МАҢЫЗДЫ МІНДЕТІ
Қазіргі таңда ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы адамдардың өмірін жеңілдеткенімен, интернет арқылы жасалатын алаяқтық әрекеттердің де көбеюіне себеп болып отыр.
Әсіресе әлеуметтік желілер мен түрлі онлайн платформаларды жиі пайдаланатын жастар интернет-алаяқтардың арбауына түсіп қалу қаупіне жиі ұшырайды. Сондықтан оқушылардың құқықтық сауаттылығын арттыру, оларды сақтыққа үйрету және заң талаптарын түсіндіру – білім беру ұйымдарының маңызды бағыттарының бірі.
Осы мақсатта облыстық білім басқармасының 2026 жылғы 16 ақпандағы №25/1293 хатына сәйкес білім беру ұйымында Жетісу облысының прокуратурасы дайындаған «Дроп» атты қысқаметражды профилактикалық фильмнің көрсетілімі ұйымдастырылды. Танымдық мазмұндағы бұл фильм оқушылар мен білім беру ұйымының қызметкерлеріне интернет кеңістігінде жиі кездесетін алаяқтық әрекеттердің түрлері, олардың зардаптары және одан сақтану жолдары туралы кеңінен мәлімет беруге бағытталды.
Фильмнің негізгі мақсаты – интернет-алаяқтықтың алдын алу, азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыру және қоғамда заңға деген құрметті қалыптастыру. Сонымен қатар Мемлекет басшысы ұсынған «Заң және Тәртіп» қағидатын жүзеге асыруға үлес қосып, құқық бұзушылықтың алдын алуға бағытталған түсіндіру жұмыстарын күшейту көзделген.
Көрсетілім барысында көрермендер бүгінгі таңда жиі кездесетін интернет-алаяқтық тәсілдерімен танысты. Қылмыскерлердің өздерін банк қызметкері, құқық қорғау органы немесе байланыс операторларының маманы ретінде таныстырып, азаматтарды алдап, жеке мәліметтері мен банк картасының деректерін алу әрекеттері туралы мысалдар көрсетілді. Сонымен қатар белгісіз сілтемелерге өту, күмәнді қосымшаларды жүктеу немесе бөтен адамдарға жеке ақпарат беру қандай қауіпке алып келетіні түсіндірілді.
Фильмде «дроп» ұғымына да ерекше тоқталды. Яғни кейбір адамдар өздерінің банк карталарын немесе есепшоттарын бөтен адамдардың пайдалануына рұқсат беру арқылы қылмыстық әрекеттерге байқамай араласып кетуі мүмкін екені айтылды. Көп жағдайда мұндай адамдар оңай табыс табуды көздеп, оның салдары қандай болатынын ойламайды. Алайда заң алдында әр азамат өзінің әрекеті үшін жауап беретінін есте ұстау қажет.
Көрсетілімнен кейін интернет қауіпсіздігі, жеке деректерді қорғау және алаяқтардың түрлі айла-тәсілдерінен сақтану мәселелері жөнінде түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Оқушыларға бейтаныс адамдардың хабарламаларына сенбеу, ешкімге жеке мәліметтерін, банк картасының нөмірін немесе SMS арқылы келген кодтарды бермеу қажеттігі ескертілді. Сондай-ақ әлеуметтік желілерде таралатын жалған ақпараттар мен күмәнді жарнамаларға сақтықпен қарау керектігі айтылды.
Шара барысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қылмыспен күресте ең алдымен оның алдын алуға басымдық беру қажеттігі туралы ұстанымы да кеңінен түсіндірілді. Себебі кез келген құқық бұзушылықтың алдын алу – оны жасағаннан кейін жауапкершілікке тартудан әлдеқайда тиімді. Осындай профилактикалық жұмыстар азаматтардың құқықтық мәдениетін қалыптастырып, қоғамдағы қауіпсіздікті нығайтуға мүмкіндік береді.
Фильм оқушылардың қызығушылығын оятып, олардың интернет кеңістігін қауіпсіз пайдалану жөніндегі білімдерін толықтыра түсті. Күнделікті өмірде кездесуі мүмкін түрлі жағдайлар арқылы берілген мысалдар жасөспірімдердің мәселені тереңірек түсінуіне ықпал етті. Мұндай кездесулер жастардың сақтық танытуына, кез келген ұсынысқа сын көзбен қарауына және заң талаптарын сақтаудың маңызын түсінуіне көмектеседі.
Бүгінде интернет – білім алудың, ақпарат іздеудің және қарым-қатынас жасаудың тиімді құралы. Алайда оны қауіпсіз пайдалану мәдениетін қалыптастыру әр адамның өз жауапкершілігіне байланысты. Сондықтан балалар мен жасөспірімдерге киберқауіпсіздік негіздерін тұрақты түрде түсіндіріп, олардың құқықтық сауаттылығын арттыру аса маңызды.
Осындай профилактикалық іс-шаралар оқушылардың цифрлық қауіпсіздік туралы білімін кеңейтіп қана қоймай, олардың құқықтық санасының қалыптасуына да оң әсерін тигізеді. Заң талаптарын білу, жеке деректерді қорғау және интернет кеңістігінде сақтық шараларын сақтау – әр азаматтың қауіпсіз өмір сүруінің маңызды кепілі.
Интернет-алаяқтықпен күрес – тек құқық қорғау органдарының ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Әрбір азамат сақтық танытып, заң талаптарын құрметтеген жағдайда ғана мұндай құқық бұзушылықтардың алдын алуға болады. Сондықтан жастардың құқықтық сауатын арттыруға бағытталған осындай танымдық шаралар алдағы уақытта да өз жалғасын тауып, қауіпсіз қоғам қалыптастыруға үлес қоса береді.
