КОНГО–ҚЫРЫМ ҚАНДЫ ҚЫЗБАСЫ: ҮНСІЗ, БІРАҚ ӨТЕ ҚАУІПТІ ИНФЕКЦИЯ

Бұл аурудың басты ерекшелігі – оның маусымдық түрде белсенділенуі және кенеттен ауыр клиникалық ағыммен өтуі. Көбіне көктем–жаз айларында, ауыл шаруашылығы жұмыстары күшейетін кезеңде тіркеледі. Инфекцияның табиғи резервуары жабайы жануарлар мен үй малдары болып табылады, ал негізгі таралу тізбегін кенелер қамтамасыз етеді. Сондықтан КҚҚҚ тек медициналық мәселе емес, ветеринария, экология және санитариялық қауіпсіздікпен тікелей байланысты кешенді проблема ретінде қарастырылады.

Аурудың қоздырғышы Flaviviridae тұқымдасына жататын вирус болып табылады. Ол жоғары температураға сезімтал болғанымен, табиғи ортада кенелердің ағзасында ұзақ уақыт сақтала алады. Инфекцияның таралуы көбіне Hyalomma туыстас кенелер арқылы жүреді. Бұл кенелер мал терісіне жабысып, қанмен қоректену барысында вирусты тасымалдайды және адамға жұқтырады. Сонымен қатар вирус мал сою кезінде немесе ветеринариялық манипуляциялар барысында қорғаныссыз байланыс болған жағдайда да жұғуы мүмкін. Медициналық тәжірибеде де инъекциялық немесе қанмен байланыс кезінде сақтық шаралары сақталмаса, инфекцияның берілу қаупі бар.

Инкубациялық кезеңнің қысқалығы (2–7 күн) аурудың қауіптілігін арттыра түседі. Бастапқы кезеңде науқастарда жоғары қызба, әлсіздік, қатты бас ауыруы, бұлшықет ауыруы және буындардың сырқырауы байқалады. Кейін жүрек айну, құсу, іштің ауыруы сияқты симптомдар қосылады. Бұл кезеңде көп жағдайда диагноз кеш қойылады, себебі белгілер басқа вирустық инфекциялармен ұқсас келеді. Сондықтан эпидемиологиялық анамнез – кене шағу фактісі немесе малмен байланыс – өте маңызды диагностикалық көрсеткіш болып табылады.

Аурудың асқыну кезеңінде геморрагиялық синдром айқын көрінеді. Теріде қанталау, шырышты қабаттардан қан кету, ішкі ағзалардан қан ағу байқалады. Қан ұю жүйесінің бұзылуы салдарынан ДВС-синдром дамуы мүмкін. Бұл жағдай ағзаның өмірлік маңызды функцияларын тез нашарлатып, көп ағзалық жеткіліксіздікке әкеледі. Уақытылы интенсивті терапия жүргізілмеген жағдайда өлім қаупі жоғары болады. Сондықтан КҚҚҚ кезінде әрбір сағат ем нәтижесіне тікелей әсер етеді.

Аурудың алдын алу ең тиімді стратегия болып саналады. Тұрмыстық деңгейде кене шағудан қорғану үшін арнайы киім кию, денені толық жабу, ашық түсті маталарды пайдалану ұсынылады. Мал шаруашылығында жұмыс істейтін адамдарға арнайы қорғаныс құралдарын қолдану міндетті. Сонымен қатар мал қораларын жүйелі түрде дезинсекциялау, жайылым аумақтарын залалсыздандыру және кенелерге қарсы ветеринариялық өңдеу шаралары тұрақты жүргізілуі тиіс. Кене шаққан жағдайда оны дұрыс алып тастау, жара орнын антисептикпен өңдеу және медициналық бақылауға жүгіну қажет.

Кейінгі жылдары климаттық өзгерістер мен температураның жоғарылауы кенелердің белсенділігін арттырып, олардың таралу аймағын кеңейтуі мүмкін деген ғылыми болжамдар бар. Бұл жағдай аурудың таралу қаупін күшейтеді. Сондықтан эпидемиологиялық қадағалау жүйесін күшейту, халық арасында ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу және тәуекел топтарын тұрақты бақылау аса маңызды.

Түркістан облысында Конго–Қырым қанды қызбасына қарсы күрес жұмыстары жыл сайын күшейтіліп келеді. Өңір – табиғи ошақтық аймақтардың бірі болғандықтан, көктем мен жаз айларында санитариялық-эпидемиологиялық бақылау қызметі ерекше режимде жұмыс істейді. Мал шаруашылығы тығыз орналасқан ауылдық елді мекендерде жоспарлы және қосымша дезинсекциялық өңдеу жүргізіледі. Сонымен қатар ветеринариялық қызмет пен медицина саласының бірлескен мониторинг жүйесі енгізілген, бұл кенелердің таралуын ерте анықтауға мүмкіндік береді. Түркістан қаласы мен барлық аудандарда медицина қызметкерлері үшін арнайы оқыту курстары ұйымдастырылып, КҚҚҚ-ны ерте анықтау және шұғыл көмек көрсету алгоритмдері пысықталуда. Халық арасында ақпараттық түсіндіру жұмыстары күшейтіліп, кене шағу жағдайында өздігінен емделмей, дереу медициналық ұйымға жүгіну қажеттілігі тұрақты түрде ескертілуде. Бұл кешенді шаралар Түркістан өңірінде аса қауіпті инфекциялардың алдын алуға және эпидемиологиялық тұрақтылықты сақтауға бағытталған.