ҚАЗАҚСТАНДА ҚЫЗЫЛША БОЙЫНША ЭПИДЕМИОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙ: ИММУНИЗАЦИЯ ШАРАЛАРЫ КҮШЕЙТІЛУДЕ
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі қызылша инфекциясы бойынша қалыптасқан эпидемиологиялық жағдайға байланысты профилактикалық және эпидемияға қарсы іс-шаралар кешенін жалғастырып жатқанын хабарлайды.
Қабылданып жатқан жүйелі шараларға қарамастан, ел бойынша эпидемиологиялық мониторинг нәтижелері сырқаттанушылық көрсеткішінің сақталып отырғанын және белгілі бір кезеңдерде өсім динамикасы байқалатынын көрсетіп отыр. Бұл жағдайдың негізгі себептерінің бірі ретінде балалар арасындағы вакцинациямен қамтылудың жеткіліксіз деңгейі аталып отыр, әсіресе нысаналы жас топтарында иммундау деңгейінің төмендігі инфекцияның таралу қаупін арттырып отыр.
2026 жылдың басынан бері Қазақстан аумағында қызылшаның 4 184 жағдайы тіркелген. Ауру жұқтырғандардың басым бөлігін, яғни 83,8 пайызын 14 жасқа дейінгі балалар құрайды. Бұл дерек балалар денсаулығын қорғау жүйесінде профилактикалық шаралардың, әсіресе жоспарлы вакцинацияның маңыздылығын айқын көрсетеді. Өткен аптадағы эпидемиологиялық жағдайға жасалған талдау сырқаттанушылық деңгейінің алдыңғы кезеңмен салыстырғанда 1,3 есеге артқанын көрсетіп отыр, бұл инфекцияның таралуын бақылау шараларын одан әрі күшейтуді қажет етеді.
Науқастардың вакцинациялық мәртебесін талдау нәтижелері де алаңдатарлық жағдайды көрсетеді. Қызылшамен ауырғандардың 77 пайызы вакцина алмаған адамдар болып шыққан. Вакцинацияның болмау себептерінің ішінде ең жоғары үлес ата-аналардың екпеден бас тарту жағдайларына тиесілі, бұл шамамен 55 пайызды құрайды. Мұндай үрдіс ұжымдық иммунитеттің әлсіреуіне тікелей әсер етіп, инфекцияның кең таралуына қолайлы жағдай туғызуда. Мамандардың айтуынша, қызылша – вакцина арқылы алдын алуға болатын аурулардың бірі және иммундау оның ауыр асқынуларының, соның ішінде пневмония, энцефалит және басқа да өмірге қауіпті жағдайлардың алдын алуда жалғыз тиімді әдіс болып табылады.
Осыған байланысты елімізде инфекция ошақтарын оқшаулау және оның одан әрі таралуын болдырмауға бағытталған кең көлемді эпидемияға қарсы шаралар жүргізілуде. Балаларды жоспарлы вакцинациялау жұмыстары күшейтіліп, қосымша иммундау шаралары ұйымдастырылуда. Инфекция ошағы анықталған жағдайларда байланыста болған адамдарға шұғыл вакцинация жүргізу тетігі іске қосылған. Сонымен қатар, байланыста болған азаматтар 21 тәулік бойы медициналық бақылауға алынып, олардың денсаулық жағдайы күнделікті мониторингтен өтеді. Бұл шаралар инфекцияның жасырын кезеңде таралуын ерте анықтауға мүмкіндік береді.
Білім беру және мектепке дейінгі ұйымдар деңгейінде де қосымша санитарлық шаралар енгізілген. Балабақшаларда қызылша жағдайлары тіркелген жағдайда екпе алмаған балалардың уақытша келуіне шектеу қою тәжірибесі қолданылуда. Бұл эпидемиологиялық қауіптің ұжым ішінде таралуын болдырмауға бағытталған маңызды шара болып табылады. Сонымен қатар, медициналық ұйымдарда дезинфекциялық режим күшейтіліп, қабылдау бөлімдерінде сүзгі жүйелері енгізілген.
Иммунопрофилактика мәселелері бойынша Республикалық штаб деңгейінде тұрақты отырыстар өткізіліп, өңірлік денсаулық сақтау басқармаларының есептері қаралуда. Бұл отырыстарда эпидемиологиялық жағдайға талдау жасалып, әр өңір бойынша вакцинация деңгейін арттыруға бағытталған нақты тапсырмалар беріледі. Атап айтқанда, Жамбыл облысының Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің ұсынысы негізінде иммундық препараттарды сатып алуға қосымша қаржы бөлініп, вакцинамен қамтамасыз ету деңгейі күшейтілді.
Барлық өңірлерде медицина қызметкерлерінің біліктілігін арттыру жұмыстары да қарқынды жүргізілуде. Соңғы кезеңде вакцинамен басқарылатын инфекциялар, соның ішінде қызылша, қызамық және паротит бойынша диагностика және клиникалық жүргізу тақырыптарында 4 000-нан астам семинар өткізілген. Бұл оқыту шаралары дәрігерлердің жедел әрекет ету қабілетін арттырып, ауруды ерте кезеңде анықтауға мүмкіндік береді.
Соңғы сегіз жылдың ішінде елімізде вакцинациядан бас тарту жағдайлары 4,8 есеге артқаны да ерекше алаңдаушылық тудырып отыр. Бұл үрдіс ұжымдық иммунитет деңгейінің төмендеуіне тікелей әсер етіп, инфекциялық аурулардың қайта өршуіне себеп болуда. Мамандардың айтуынша, иммундау деңгейі төмендеген сайын эпидемиологиялық жағдайды тұрақтандыру қиындай түседі және ауру ошақтарын бақылауда ұстау ұзақ уақытты қажет етеді.
Денсаулық сақтау министрлігі азаматтарды жауапкершілік танытуға шақырып, балаларды Ұлттық егу күнтізбесіне сәйкес вакцинациялауды уақтылы жүргізудің маңыздылығын атап өтеді. Тұрғындарға тіркелген жері бойынша медициналық ұйымдарға жүгініп, жоспарлы екпелерді өткізу қажеттігі ескертіледі. Вакцинация – тек жеке адамның ғана емес, бүкіл қоғамның денсаулығын қорғауға бағытталған ең тиімді және ғылыми дәлелденген әдіс болып қала береді.
