ҚАЗАҚСТАНДА ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ МЕДИЦИНАДА ИНСУЛЬТ ПЕН ОНКОЛОГИЯЛЫҚ АУРУЛАРДЫ ЕРТЕ АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ЕМДЕУ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУДА
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі медициналық қызмет сапасын арттыру, диагностика дәлдігін жоғарылату және клиникалық шешім қабылдау процесін жеделдету мақсатында жасанды интеллект (AI) технологияларын денсаулық сақтау жүйесіне кезең-кезеңімен енгізуді жалғастыруда
Бұл бағыт еліміздегі цифрлық медицинаны дамыту стратегиясының негізгі тіректерінің бірі болып саналады. Жасанды интеллекттің енгізілуі тек технологиялық жаңарту ғана емес, сонымен қатар халыққа көрсетілетін медициналық көмектің қолжетімділігі мен сапасын арттыруға бағытталған кешенді трансформациялық процесс ретінде қарастырылуда.
Инсультті ерте анықтау саласында жасанды интеллекттің рөлі ерекше. Cerebra автоматтандырылған диагностика жүйесі қазіргі уақытта еліміздің 9 инсульт орталығында қолданылуда. Бұл жүйе компьютерлік томография және басқа да бейнелеу деректерін талдау арқылы инсульттің алғашқы белгілерін қысқа уақыт ішінде анықтауға мүмкіндік береді. Әдетте инсульт кезінде әрбір минут маңызды рөл атқарады, себебі ми жасушаларының зақымдануы уақыт өткен сайын үдей түседі. Осы тұрғыдан алғанда, Cerebra жүйесі дәрігерлерге жедел шешім қабылдауға көмектесіп, тромболитикалық терапияны уақытында бастауға жағдай жасайды. Нәтижесінде бұл емдеу әдісін қолдану 40 пайызға артқан, бұл клиникалық нәтижелердің айтарлықтай жақсарғанын көрсетеді. Сонымен қатар, жүйенің көмегімен пациенттерді ірі инсульт орталықтарына жеткізу уақыты қысқарып, өңірлер арасындағы медициналық теңсіздікті азайтуға мүмкіндік туып отыр.
Алдағы кезеңде бұл жүйені кеңейту жоспарланып отыр. 2026 жылға дейін Cerebra шешімін 33 инсульт орталығына енгізу көзделуде. Бұл еліміздің барлық өңірлерінде инсультке қарсы жедел көмектің бірыңғай стандартын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, телемедицина элементтерін дамыту арқылы шалғай аудандардағы пациенттерге де жоғары мамандандырылған көмекті онлайн форматта көрсету мүмкіндігі қарастырылуда. Бұл әсіресе Түркістан облысы сияқты аумағы кең және ауылдық елді мекендері көп өңірлер үшін маңызды шешім болып табылады.
Онкология саласында да жасанды интеллекттің қолданылуы айтарлықтай нәтиже беріп отыр. WDSoft компаниясының жүйелері радиологиялық кескіндерді автоматты түрде талдап, сүт безі және өкпе обырын ерте кезеңде анықтауға көмектеседі. Бұл технология дәрігерлердің жұмыс жүктемесін азайтып қана қоймай, диагноз қою дәлдігін арттырады. Жасанды интеллект енгізілгеннен кейін онкологиялық ауруларды анықтау көрсеткіші 32 пайызға артқан, ал диагностикаға кететін уақыт 40 минуттан 10 минутқа дейін қысқарған. Бұл көрсеткіштер ерте диагностика арқылы науқастардың өмір сүру ұзақтығын арттыруға тікелей ықпал етеді.
Қазіргі таңда бұл жоба еліміздің 12 өңіріндегі 190 медициналық ұйымда іске асырылып отыр. Мұндай кең ауқымды енгізу медициналық жүйеде тең қолжетімділікті қамтамасыз етуге бағытталған. Өңірлік ауруханалар мен емханаларда жасанды интеллект құралдарының қолданылуы дәрігерлердің шешім қабылдау сапасын жақсартып, күрделі жағдайларда қосымша сараптамалық қолдау береді. Сонымен қатар, бұл жүйе медициналық деректерді талдау арқылы аурулардың таралу динамикасын болжауға мүмкіндік береді.
Стоматология саласында да цифрлық шешімдер белсенді енгізілуде. Aidentis жүйесі рентгендік кескіндерді автоматты түрде талдап, тіс және жақ-бет аймағындағы патологиялық өзгерістерді анықтайды. Бұл технология дәрігерлерге алдын ала диагноз қоюға көмектесіп, емдеу жоспарын дәл құруға мүмкіндік береді. Ең басты артықшылығы – кескіндерді талдау уақытының бір сағаттан бір минутқа дейін қысқаруы, бұл медициналық қызметтің жеделдігін айтарлықтай арттырады. Сонымен қатар, жүйе пациенттің жағдайын динамикалық бақылауға мүмкіндік беретін цифрлық архив қалыптастырады.
Жасанды интеллекттің медицинаға енгізілуінің тағы бір маңызды бағыты – деректерді орталықтандыру. Барлық цифрлық шешімдер Медициналық деректердің бірыңғай қоймасы арқылы біріктірілетін болады. Бұл жүйе әртүрлі медициналық ақпараттық платформалардың өзара байланысын қамтамасыз етіп, дәрігерлерге пациент туралы толық медициналық тарихты жылдам алуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл шешім статистикалық талдау, эпидемиологиялық болжау және денсаулық сақтау саласын басқару тиімділігін арттыруда маңызды рөл атқарады.
Бұдан бөлек, жасанды интеллект негізіндегі жүйелер дәрігерлердің біліктілігін арттыруға да ықпал етеді. Автоматтандырылған талдау нәтижелері клиникалық шешімдерді салыстыруға мүмкіндік беріп, жас мамандарға тәжірибелік оқыту құралы ретінде қызмет етеді. Бұл медициналық кадрлардың кәсіби деңгейін көтеруге және бірыңғай стандарттарды қалыптастыруға көмектеседі.
Жалпы алғанда, Қазақстанда жасанды интеллект технологияларын денсаулық сақтау жүйесіне енгізу медициналық көмектің сапасын жаңа деңгейге көтеріп отыр. Инсульт пен онкологиялық ауруларды ерте анықтау, диагностика уақытын қысқарту, емдеу тиімділігін арттыру және деректерді цифрландыру бағытындағы жұмыстар еліміздің денсаулық сақтау саласын халықаралық стандарттарға жақындатуда. Алдағы жылдары бұл технологиялар одан әрі кеңейтіліп, халықтың денсаулығын қорғауда шешуші рөл атқаратын негізгі құралдардың біріне айналады.
