АРЫСТА ҰЛТТЫҚ ӨНЕР МЕН ДӘСТҮР ДӘРІПТЕЛУДЕ

. Ән мен күй, қолөнер, ұлттық киім, салт-дәстүр, ауыз әдебиеті мен сахналық өнер ұрпақтан ұрпаққа жалғасып, қоғамның мәдени келбетін қалыптастырады. Қазіргі уақытта жаһандану үдерісі күшейіп, жастардың ақпаратты әлеуметтік желі мен заманауи платформалардан алатын кезеңінде ұлттық мұраны күнделікті мәдени ортада дәріптеудің маңызы арта түсуде. Осы бағытта Арыс қаласында мәдени іс-шаралар, шығармашылық кездесулер, ұлттық өнерді танытатын жобалар мен түрлі мерекелік бағдарламалар ұйымдастырылып келеді. Мұндай жұмыстардың негізгі мақсаты – халықтың дәстүрлі мәдениетін сақтап қана қоймай, оны қазіргі буынға түсінікті әрі тартымды түрде жеткізу.

Арыстың мәдени өмірінде дәстүрлі өнердің бірнеше бағыты қатар көрініс табады. Қаладағы мәдениет мекемелері тұрғындардың шығармашылық қабілетін дамытуға, өнерпаздардың басын қосуға және ұлттық құндылықтарды насихаттауға бағытталған жұмыстар жүргізеді. Әсіресе ұлттық мерекелер мен мәдени күндерде қазақтың дәстүрлі әндері мен күйлері орындалып, ұлттық аспаптарда өнер көрсету, қолөнер бұйымдарын таныстыру, салт-дәстүрге байланысты көріністер көрсету сияқты бағдарламалар ұйымдастырылады. Бұл шаралар мәдениетті тек сахнадағы концерт ретінде емес, қоғамның күнделікті өмірімен байланысты құндылық ретінде қабылдауға мүмкіндік береді.

Ұлттық өнердің маңызды саласының бірі – дәстүрлі музыка. Домбыраның үні қазақ мәдениетінің ажырамас бөлігі ретінде бағаланады. Домбыра үйірмелері мен шығармашылық сабақтарға қатысатын балалар аспапта ойнауды үйреніп қана қоймай, халық күйлерінің тарихымен және дәстүрлі орындаушылық мәдениетпен танысады. Жасөспірімнің белгілі бір күйді орындау барысында оның шығу тарихын білуі ұлттық өнердің мазмұнын терең түсінуге жол ашады. Сондықтан музыкалық үйірмелердің жұмысы өнерге баулумен қатар, тарихи-танымдық міндетті де атқарады.

Арыста ұлттық өнерді насихаттауда шығармашылық ұжымдардың да орны ерекше. Әншілер, күйшілер, бишілер, театрландырылған қойылымдарға қатысатын өнерпаздар жергілікті мәдени ортаның қалыптасуына үлес қосады. Әсіресе жас өнерпаздардың сахнаға шығуы маңызды. Себебі сахналық тәжірибе олардың шығармашылық қабілетін дамытып қана қоймай, көпшілік алдында өзін еркін ұстауына, еңбекқорлық пен жауапкершілікке үйренуіне ықпал етеді. Жас таланттарды қолдау арқылы қаладағы өнердің сабақтастығын қамтамасыз етуге мүмкіндік бар.

Ұлттық дәстүрдің тағы бір маңызды бағыты – қолөнер. Қазақ халқының тұрмысында ағаш, киіз, мата, жіп, тері және басқа да табиғи материалдардан бұйым жасау мәдениеті қалыптасқан. Ою-өрнек арқылы белгілі бір мағына беру, ұлттық нақыштағы бұйымдар дайындау, зергерлік өнер мен тоқыма ісі – халқымыздың тұрмыс-тіршілігімен бірге дамыған дәстүрлі кәсіптер. Қазіргі кезде бұл өнер түрлерін тек тарихи мұра ретінде емес, шығармашылық пен кәсіпкерлікті ұштастыратын бағыт ретінде де қарастыруға болады.

Арыс қаласында ұлттық қолөнерді жастарға таныстырудың маңызы осында. Қолөнер үйірмелерінде балалар дәстүрлі бұйым жасаудың тәсілдерін меңгеріп, өз қолымен еңбек етудің қадірін түсінеді. Ою-өрнек салу немесе қолөнер бұйымын дайындау ұқыптылық пен шыдамдылықты талап етеді. Бір қарағанда қарапайым көрінетін мұндай жұмыс жасөспірімнің эстетикалық талғамын қалыптастыруға, шығармашылық ойлауын дамытуға және ұлттық мәдениетке қызығушылығын арттыруға ықпал етеді.

Ұлттық дәстүрді дәріптеу тек өнермен шектелмейді. Салт-дәстүрдің мәнін түсіндіру де маңызды. Бесікке салу, тұсаукесер, бата беру, шілдехана, бесік жыры, қонақ күту мәдениеті сияқты дәстүрлер қазақ қоғамының әлеуметтік және тәрбиелік жүйесімен тығыз байланысты. Олардың әрқайсысында үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, бірлік пен сыйластық сияқты құндылықтар жатыр. Осындай дәстүрлердің мәнін жастарға түсіндіру арқылы ұлттық мәдениеттің сыртқы формасын ғана емес, оның ішкі мазмұнын да жеткізуге болады. Бұл ретте мәдени іс-шаралардың форматы да маңызды. Қазіргі жастар ақпаратты қабылдаудың жаңа тәсілдеріне бейім. Сондықтан ұлттық құндылықтарды тек ресми концерттер арқылы таныстыру жеткіліксіз болуы мүмкін.