КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАНДАРДЫҢ ҚАУІПСІЗДІГІ – БАСТЫ НАЗАРДА

Осы орайда мемлекет деңгейінде қабылданған 2023–2025 жылдарға арналған кешенді жоспар аясында өңірлерде жүйелі жұмыстар кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда. Сол шаралардың бір көрінісі ретінде Төлеби ауданында кәмелетке толмағандардың әлеуметтік және психологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған маңызды семинар ұйымдастырылды. Бұл жиын тек формалды кездесу емес, нақты проблемаларды талқылап, ведомствоаралық өзара іс-қимылды күшейтуді мақсат еткен практикалық алаң ретінде өтті.

Семинарға аудан деңгейіндегі негізгі жауапты құрылымдардың өкілдері қатысты. Атап айтқанда, Төлеби аудандық ауруханасының психо-әлеуметтік қызметкерлері, Төлеби аудандық полиция бөлімінің мамандары, білім беру ұйымдарының тәрбие ісі жөніндегі орынбасарлары, сынып жетекшілері, мектеп психологтары және құқық қорғау органдарының өкілдері бір үстел басында бас қосты. Мұндай кең ауқымды құрамның қатысуы мәселенің тек бір салаға ғана тиесілі емес, керісінше кешенді тәсілді талап ететінін көрсетеді. Өйткені бала қауіпсіздігі – медицина, білім беру және құқық қорғау салаларының бірлескен жауапкершілігіне айналған бағыт.

Кездесудің негізгі мазмұны «КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАНДАРДЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ БОЙЫНША ВЕДОМСТВОАРАЛЫҚ ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ АЛГОРИТМІ» тақырыбына арналды. Бұл алгоритмнің басты мақсаты – әрбір сала маманының өз міндетін нақты білуі, қауіп-қатер жағдайында жылдам әрекет ету тетіктерінің қалыптасуы және ақпарат алмасудың тиімді жүйесін құру. Себебі практика көрсеткендей, көптеген тәуекелді жағдайлар дер кезінде анықталмай, кеш әрекет ету салдарынан күрделеніп кетуі мүмкін. Сондықтан алдын алу тетіктерін күшейту – басты басымдық.

Семинар барысында балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу мәселесі кеңінен қарастырылды. Бұл бағытта тек қана құқықтық шаралар емес, сонымен қатар әлеуметтік-психологиялық қолдаудың маңыздылығы ерекше атап өтілді. Мамандардың пікірінше, баланың мінез-құлқындағы өзгерістер, эмоционалдық күйзеліс белгілері немесе әлеуметтік оқшаулану жағдайлары дер кезінде байқалса, көптеген күрделі жағдайлардың алдын алуға болады. Осы тұста мектеп психологтарының рөлі айрықша екені айтылды, себебі олар баламен күнделікті тікелей байланыста болатын негізгі буын болып саналады.

Сонымен қатар қауіп-қатердің ерте белгілерін анықтау мәселесі де талқыланды. Баланың отбасындағы ахуал, әлеуметтік ортасы, интернет кеңістігіндегі мінез-құлқы сияқты факторлар кешенді түрде қарастырылуы тиіс екені атап өтілді. Қазіргі цифрлық дәуірде балалардың онлайн ортадағы қауіпсіздігі де өзекті мәселеге айналып отыр. Сондықтан ата-ана, мектеп және құқық қорғау органдары арасындағы өзара байланыс үздіксіз болуы қажет.

Полиция өкілдері өз кезегінде кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу бағытында атқарылып жатқан жұмыстарға тоқталды. Ерте профилактика, түсіндіру жұмыстары және тәуекел топтарымен жеке жұмыс жүргізу – негізгі құралдардың бірі ретінде аталды. Бұл ретте тек жазалау емес, алдын алу және түсіндіру тәсілдерінің басым болуы маңызды екені айтылды.

Медицина саласының мамандары балалардың психоэмоционалдық жағдайын бағалау, стресс факторларын анықтау және қажет болған жағдайда кәсіби психологиялық көмек көрсету бағытындағы тәжірибелерімен бөлісті. Әсіресе жасөспірімдер арасындағы күйзеліс, агрессия немесе жабырқау белгілерін ерте кезеңде анықтау – үлкен проблемалардың алдын алуға мүмкіндік беретіні атап өтілді.

Білім беру ұйымдарының өкілдері мектеп ішіндегі тәрбие жүйесін күшейту, оқушылармен жүйелі әңгімелесу, сенімге негізделген орта қалыптастыру қажеттігін алға тартты. Мұғалім мен оқушы арасындағы ашық коммуникация баланың ішкі мәселесін ерте байқауға мүмкіндік береді. Сондықтан сынып жетекшілер мен педагог-психологтардың күнделікті жұмысы бұл бағытта шешуші рөл атқарады.

Жиын соңында барлық қатысушылар бірлескен жұмыстың маңызын ерекше атап өтті. Ведомствоаралық өзара іс-қимылдың тиімділігі күшейген сайын, балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету деңгейі де арта түсетіні айтылды. Мұндай семинарлар тек теориялық талқылау алаңы емес, нақты әрекет алгоритмдерін жетілдіруге мүмкіндік беретін маңызды тәжірибелік платформа ретінде бағаланды.

Жалпы алғанда, Төлеби ауданында өткен бұл іс-шара кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау мен олардың қауіпсіз ортасын қалыптастыру бағытындағы жүйелі жұмыстың бір бөлігі болып табылады. Бірлескен әрекет пен жауапкершіліктің үйлесуі ғана балалардың жарқын болашағын қамтамасыз ететін негізгі фактор екені тағы да айқын көрінді.